"Труп" на разных славянских языках
Apr. 1st, 2023 12:23 pm![[personal profile]](https://www.dreamwidth.org/img/silk/identity/user.png){kind=small}
ratomiraТруп - украинский, белорусский, болгарский, македонский
Zwłoki - польский
Mrtvola - чешский, словацкий
Леш (leš) - сербский
Lješ - хорватский (читается как "льеш")
Mrtvac - боснийский (читается как "мртвац")
Truplo - словенский
Zwłoki - польский
Mrtvola - чешский, словацкий
Леш (leš) - сербский
Lješ - хорватский (читается как "льеш")
Mrtvac - боснийский (читается как "мртвац")
Truplo - словенский
no subject
Date: 2023-04-01 11:00 am (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 05:30 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 04:15 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 05:26 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 05:32 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 05:38 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 06:14 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 05:54 pm (UTC)Zob. wlec
synonimy: truchło
trup
no subject
Date: 2023-04-01 05:58 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 06:00 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 06:00 pm (UTC)Wyraz zwłoki i wyrażenie bez zwłoki łączy to, że pochodzą od jednego czasownika – zwlec, który w prasłowiańszczyźnie miał formę *sъ-vļ’kti. Czasownik ten, zarówno w wariancie dokonanym (zwlec), jak i niedokonanym (zwlekać) ma kilka znaczeń: 1) ‘zdjąć z trudnością, ściągnąć, zedrzeć’; 2) ‘wlokąc ciągnąć coś’; 3) ‘zabronować zaorane pole’. Wymienione znaczenia były dominujące w okresie staropolskim (Słownik staropolski). Słowo to znaczyło też ‘odkładać coś na później, ociągać się’, np. zwlekać z odpowiedzią na list. To właśnie znaczenie zaznacza się w utworzonym od tego czasownika rzeczowniku zwłoka, czyli ‘opóźnienie wykonania czegoś, odkładanie na dalszy termin, zwlekanie z czymś’ (np. kilkudniowa zwłoka). Wyraz zwłoka z kolei tworzy wyrażenie przyimkowe bez zwłoki, czyli ‘bez zwlekania, natychmiast’. Inne znaczenie czasownika zwlec stało się natomiast podstawą staropolskiego rzeczownika zwłok, który mógł też przyjmować formy zewłok, zwłoka oraz zewłoka. Wyrazy te były początkowo wykorzystywane w znaczeniu ‘to, co zwleczono z czegoś / kogoś’ i występowały jako ‘zdobycz, korzyść (z okradania, łupienia kogoś)’. Formy pozbawione liczby pojedynczej – zwłoki // zewłoki zmarłego – występowały w sensie ‘ciało, trup, kości’. W Słowniku języka polskiego pod red. J. Karłowicza, A. Kryńskiego i W. Niedźwiedzkiego, Warszawa 1900-1927 (tzw. Słowniku warszawskim) znaleźć można doprecyzowującą informację, iż interesujący nas rzeczownik oznaczał ciało zmarłego w całości. W podstawie semantycznej wyrazu zwłoki zawarta jest też czynność wleczenia – bezwładne ciało zmarłego jest ciężkie i może podlegać takiej czynności, jak wleczenie (wlec, zwlec można coś ciężkiego, bezwładnego, np. zwlec pnie drzew na jedno miejsce, zwlec martwe ciała ludzi lub zwierząt). Czasownik wlec, będący podstawą omawianych tu form – zwłoki, bez zwłoki, stał się też punktem wyjścia dla powstania takich m.in. wyrazów, jak: rozwlekły, powłoka czy odwłok. Podstawą dla omawianego słowa był czasownik wlec, który na gruncie języka staro-cerkiewno-słowiańskiego miał postać vlěšti (wlec), vlěką (wlokę), vlěčeši (wleczesz).
no subject
Date: 2023-04-01 06:03 pm (UTC)Tak szybko po polsku nie mogę.
no subject
Date: 2023-04-01 06:10 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 06:11 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 07:14 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 06:08 pm (UTC)Спасибо за информацию, теперь понятно: тело тяжелое, его могут волочить по земле, поэтому и такое название.
no subject
Date: 2023-04-01 05:52 pm (UTC)Zwłoki - дословно "останки".
no subject
Date: 2023-04-01 05:58 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 07:13 pm (UTC)no subject
Date: 2023-04-01 06:14 pm (UTC)